بیمه مهندسی؛ پوششی برای ریسکهای پروژههای عمرانی و صنعتی
اجرای یک پروژه ساختمانی، عمرانی یا صنعتی فقط به تأمین سرمایه و مدیریت نیروی انسانی وابسته نیست. در طول اجرای پروژه، عواملی مانند آتشسوزی، سیل، زلزله، خطای انسانی، سرقت، آسیب به تجهیزات یا حتی وقوع حادثه برای اشخاص ثالث میتوانند هزینههای سنگینی ایجاد کنند. بیمه مهندسی با هدف مدیریت همین ریسک ها طراحی شده است و میتواند بخشی از خسارتهای مالی ناشی از حوادث پیشبینینشده را مطابق شرایط بیمه نامه جبران کند.
بیمه مهندسی چیست؟
بیمه مهندسی مجموعهای از پوششهای بیمهای است که برای پروژههای ساختمانی، عمرانی، صنعتی و تجهیزات مورد استفاده در آن ها ارائه میشود. این بیمه میتواند متناسب با مرحلهای که پروژه در آن قرار دارد، از زمان ساخت و نصب تجهیزات تا دوره بهرهبرداری مورد استفاده قرار گیرد.
بنابراین، بیمه مهندسی یک بیمه نامه واحد با پوشش ثابت نیست؛ بلکه چندین نوع بیمه نامه را شامل میشود که هرکدام برای ریسک و مرحله مشخصی از یک پروژه کاربرد دارند.
چه پروژههایی به بیمه مهندسی نیاز دارند؟
مخاطبان بیمه های مهندسی فقط شرکت های ساختمانی نیستند. برای مثال، پروژههای زیر میتوانند متناسب با نوع فعالیت و شرایط خود به این بیمه نیاز داشته باشند:
ساخت ساختمانهای مسکونی، اداری و تجاری
احداث کارخانهها و واحدهای صنعتی
پروژههای راهسازی، پل و تونل
نیروگاهها و پروژههای تأسیساتی
نصب ماشینآلات و خطوط تولید
پروژههای نفت، گاز و پتروشیمی
فعالیت پیمانکاران دارای ماشینآلات و تجهیزات سنگین
نوع بیمه باید بر اساس ماهیت پروژه، ارزش اموال، مرحله اجرای کار و ریسکهای موجود انتخاب شود.
مهمترین انواع بیمه مهندسی
بیمه تمام خطر پیمانکاران (CAR)
بیمه CAR یا Contractors' All Risks بیشتر برای پروژههای ساختمانی و عمرانی در دوره اجرای عملیات کاربرد دارد. در این بیمه، خسارتهای فیزیکی ناگهانی و پیش بینی نشده به بخش های تحت پوشش پروژه میتواند مطابق شرایط قرارداد بیمه جبران شود.
ساختمانها، پروژههای عمرانی، پل ها، راه ها و برخی پروژههای زیرساختی از جمله مواردی هستند که میتوانند در این گروه قرار بگیرند. مدت بیمه نیز معمولاً با برنامه اجرای پروژه ارتباط دارد و ممکن است دوره آزمایش یا نگهداری نیز طبق شرایط بیمه نامه به آن اضافه شود.
بیمه تمام خطر نصب (EAR)
وقتی بخش اصلی ریسک پروژه مربوط به نصب و راهاندازی تجهیزات و ماشینآلات باشد، بیمه EAR یا Erection All Risks اهمیت بیشتری پیدا میکند.
این بیمه برای پروژههایی مانند نصب خطوط تولید، تجهیزات کارخانهها، ماشینآلات صنعتی، تأسیسات و تجهیزات نیروگاهی کاربرد دارد. خسارتهای ناشی از حوادث مختلف در زمان نصب و راهاندازی، در حدود شرایط بیمه نامه، میتواند تحت پوشش قرار گیرد.
بیمه ماشینآلات و تجهیزات پیمانکاری (CPM)
پیمانکاران برای اجرای پروژههای عمرانی از تجهیزاتی مانند بیل مکانیکی، لودر، بولدوزر، جرثقیل و ماشینآلات مشابه استفاده میکنند. خرابی یا آسیب این تجهیزات میتواند روند پروژه را مختل و هزینههای قابل توجهی ایجاد کند.
بیمه CPM با هدف پوشش خسارتهای واردشده به ماشینآلات و تجهیزات پیمانکاران در چارچوب شرایط بیمه نامه مورد استفاده قرار میگیرد.
بیمه شکست ماشینآلات (MB)
پس از راهاندازی یک واحد صنعتی، خرابی ناگهانی ماشینآلات میتواند علاوه بر هزینه تعمیر یا تعویض، موجب توقف فعالیت مجموعه شود. بیمه شکست ماشین آلات یا Machinery Breakdown برای پوشش برخی خسارتهای ناشی از شکست و خرابی ناگهانی ماشینآلات طراحی شده است.
در اینجا تفاوت میان «خسارت به خود ماشینآلات» و «زیان ناشی از توقف فعالیت» اهمیت دارد؛ به همین دلیل در برخی پروژهها ممکن است پوشش عدمالنفع ناشی از شکست ماشینآلات نیز مورد توجه قرار گیرد.
بیمه مهندسی چه خطراتی را پوشش میدهد؟
پوشش دقیق هر بیمه نامه به نوع بیمه، شرایط عمومی و خصوصی، سرمایه بیمهشده و استثنائات بستگی دارد. با این حال، در بیمه های مهندسی ممکن است خطراتی مانند موارد زیر مطرح باشند:
آتشسوزی، انفجار و صاعقه
سیل و برخی حوادث طبیعی
زلزله و لغزش زمین
سرقت در حدود شرایط بیمه نامه
خسارتهای ناشی از برخی خطاها یا سهل انگاری های غیرعمدی
آسیب به تجهیزات و ماشینآلات
خسارتهای واردشده به اشخاص ثالث، در صورت وجود پوشش مربوطه
نکته مهم این است که عبارت «تمام خطر» به معنای پرداخت هر نوع خسارت بدون استثنا نیست. هر بیمه نامه محدوده تعهدات، فرانشیز و موارد خارج از پوشش مشخصی دارد.
بیمه مهندسی چه خسارتهایی را پوشش نمیدهد؟
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور شود با خرید بیمه مهندسی، تمام مشکلات پروژه قابل جبران است. در عمل، مواردی مانند خسارتهای عمدی، برخی عیوب و ایرادات ذاتی، استهلاک و فرسودگی، یا بعضی خسارتهای ناشی از طراحی و مصالح معیوب ممکن است طبق شرایط بیمه نامه تحت پوشش نباشند.
به همین دلیل، پیش از صدور بیمه نامه باید مشخص شود که پروژه دقیقاً با چه ریسکهایی مواجه است و هر خطر در کدام بخش از شرایط بیمه نامه قرار میگیرد.
قیمت بیمه مهندسی چگونه تعیین میشود؟
حق بیمه بیمه مهندسی یک رقم ثابت نیست و بر اساس عواملی مانند نوع پروژه، ارزش پروژه یا تجهیزات، مدت اجرای کار، نوع فعالیت، موقعیت پروژه، سوابق خسارت و میزان ریسک تعیین میشود.
بنابراین، برای یک پروژه ساختمانی و یک پروژه صنعتی با ارزش مالی مشابه، لزوماً حق بیمه یکسان نخواهد بود.
جمعبندی
پروژههای عمرانی و صنعتی سرمایه قابل توجهی را درگیر میکنند و یک حادثه میتواند برنامه زمانی و هزینههای پروژه را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد. بیمه مهندسی ابزاری برای انتقال بخشی از این ریسک به بیمهگر است؛ اما انتخاب نوع بیمه نامه باید بر اساس ماهیت پروژه و مرحله فعالیت انجام شود.
اگر پروژه در مرحله ساخت است، بیمههای CAR یا EAR ممکن است مطرح باشند؛ برای ماشینآلات پیمانکاران، CPM و برای تجهیزات در حال بهرهبرداری، بیمههایی مانند MB میتوانند بررسی شوند. در نهایت، انتخاب پوشش مناسب باید با بررسی دقیق شرایط پروژه و مفاد بیمه نامه انجام شود.